Γυναίκα και ένδυμα – Μνήμες

Κατηγορία: Αναρτήσεις > Καππαδοκία, Καραμανλήδεια γραφή
Ετικέτες:

Facebooktwitterredditpinterestmail

Γενικά

Ανά τους αιώνες παρέχει ασφάλεια, προστασία και μαρτυρεί ισχύ, πλούτο, αντίληψη, μα και νοοτροπία. Επιπλέον, τις περισσότερες φορές, όφειλε να ανταποκρίνεται και σε λειτουργίες άσχετες προς τις καθαυτό πρακτικές ανάγκες της γυναίκας.

Έτσι, λοιπόν, όπως κάθε έκφραση λαϊκής δημιουργίας, είναι είδος χρηστικό και σαν τέτοιο γεννιέται, ζει και εξελίσσεται, με βάση τις πρακτικές ανάγκες που ίσως πρέπει να καλύψει. Επί πλέον η εξέλιξη του πολιτισμού, κατά τη διάρκεια του οποίου διαμορφώθηκε ο τύπος και η χρήση, καθόρισε και τις εξελίξεις της ενδυμασίας – φορεσιάς, ανάλογα με το χαρακτήρα και το ρυθμό που ταιριάζει σε κάθε κοινωνία. Με τους ιερούς άγραφους νόμους, τα ήθη και τα έθιμα, να είναι προσδιοριστικά και δεσμευτικά για την αισθητική έκφραση.

Δηλαδή, πολύ απλά, το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον όχι μόνο καθορίζει, αλλά και δεσμεύει. Τέλος η αισθητική αντίληψη της ομάδας, δίδει τη κλίμακα εξέλιξης μέσα στην οποία κινείται το άτομο – γυναίκα, ενώ η έμφυτη τάση της για διακόσμηση, δίδει την ιδιαίτερη έκφραση, λάμψη που τη χαρακτηρίζει.

Ειδικότερα

Οι ενδυματολογικές συνήθειες των χριστιανών κατοίκων της Καππαδοκίας ήταν ένα κράμα- αποτέλεσμα πολλών παραγόντων που είχαν σχέση με τις κλιματολογικές συνθήκες, του συγχρωτισμού με το μουσουλμανικό στοιχείο, αλλά και τις αρχέγονες παραδόσεις. Σε τέτοιο μάλιστα σημείο, που τουλάχιστον έως και το τέλος του 19ου αιώνα, ήταν περίπου όμοιες μεταξύ των δυο μεγάλων κοινωνικών- θρησκευτικών ομάδων, με απειροελάχιστες διαφορές, μεταξύ των οποίων ήταν το φέσι και η απαγόρευση χρησιμοποίησης του σαρικιού από πλευράς χριστιανών.

Μόνο κατά το τέλος του αιώνα και τις αρχές του 20ου άρχισαν να εισάγονται δειλά-δειλά κάποιοι νεωτερισμοί, από πλευράς κυρίως των οικονομικών μεταναστών. Αυτοί ζώντας στις μεγαλουπόλεις της επικράτειας έβλεπαν τις νέες συνθήκες ζωής και σε τούτο τον τομέα και φρόντιζαν να τον οικειοποιηθούν, αλλά και να τον μεταφέρουν στους δικούς τους. Βεβαίως το κύμα των αντιδράσεων ήταν μεγάλο.

Από τον ειρωνικό τρόπο αντιμετώπισής τους, αρχικά, τις φωνές μετά, έως και τις απαγορεύσεις με επιτίμια, από πλευράς των ιθυνόντων θρησκευτικών μα και πολιτικών αρχών, για «το ξερίζωμα της φυλής από τους Φράγκους». Για την ιστορία παραθέτουμε αυτούσιο τμήμα ενός αξιοπρόσεκτου και τα μάλα χαρακτηριστικού κειμένου, που αφορούσε την ενδυμασία των γυναικών.

Με τη υπενθύμιση πως ήταν τουλάχιστον υποχρεωτικές οι σχετικές του διατάξεις…

“Κανονισμός συνταχθείς παρά της αυτόθι Σχολικής Εφορίας, περί των ηθών και εθίμων της εν επαρχία Ικονίου χώρας ημών Ζήλλης τω 1897 τη 10η Σεπτεμβρίου.”


Γυναικείες Ενδυμασίες

Περί ενδυμασίας

Άρθρον α

Απαγορεύονται οι σχιστούρες, «τιλίκια», να μην γίνωσι περίπου από ήμισυν πήχην.

Άρθρον β

Τα φλωρία εις το μέτωπον να τα φορέσωσι, τα δε περιδέραια, «Κερτάνια», να γίνωσι μόνον μιαν σειράν υποκάτω εις τους πόδας του Κερτανιού.

Άρθρον γ

Απαγορεύονται τα φλωρία με αλυσίδας υποκάτω εις το κερτάνι, και τα κοντά με αλυσίδας και τα μακριά με αλυσίδας.

Άρθρον δ

Ο σταυρός όστις γίνεται εις τον αρραβώνα να έχει μόνον τρία φλωριά υποκάτω του και όχι άλλο τίποτε, ει μη μόνος σκέτος με μιαν μόνο αλυσίδα.

Άρθρον ε

Απαγορεύεται αυστηρώς το χρυσόν «σύρμα», το να τίθεται εις τα «Κιογισνολούκια» και την «προστέλα» και εις άλλα τινα ενδύματα. Τούτο και προ πολλών ετών απηγορεύθη.

Τώρα εμείς από την πλευρά μας καταθέτουμε όσες πληροφορίες συλλέξαμε για τις ενδυματολογικές συνήθειες των κατοίκων του χώρου από τους δικούς μας ανθρώπους και την υπάρχουσα βιβλιογραφία.
Με μια-δυο βασικές επισημάνσεις:

  • Πως είναι σχεδόν όμοιες παντού και με απειροελάχιστες αποκλίσεις.
  • Πως ήταν λίγες, απλές, ευκολόχρηστες και ήταν δυο κατηγοριών.
    α- τα επιβλήματα, δηλαδή αυτά τα οποία φορούσαν.
    β- τα περιβλήματα, δηλαδή αυτά που έριχναν επάνω τους.


Γυναικείες Ενδυμασίες

Τα της γυναικός…λοιπόν

Το τουμάνι – «tuman»
(Σύλλατα) ή «Κιομλέκι» (Προκόπι) ή «βρατσί» (Μιστί) ή πατσάϊα ή βρακί ή βρακίν ή συντρόφι.
Άσπρο βαμβακερό σώβρακο (εσώρουχο) που έφτανε μέχρι το γόνατο κεντημένο με δαντέλα τριγύρω.

η βαμπακού ή κοτσούπα
Ειδικό γυναικείο χειμερινό κυρίως εσώρουχο, ντυμένο εσωτερινά με μπόλικο βαμπάκι.

η βρακοζώνα
Η ζώνη της βράκας.

Το μετ’ ή πουκάμισο
Καμωμένο από απλό μονόχρωμο ύφασμα με μακριά μανίκια … έφτανε μέχρι και τον αστράγαλο… Το φορούσαν κατάσαρκα.

Το ιμάτι
Άσπρο βαμβακερό, φαρδύ και μακρύ ένδυμα, που έφτανε μέχρι το γόνατο.

Χιρκάς
ή ζιπούνα-«zibin» ή χουρχά-«hirka» ή κιρλίκ-«kilik»
Το φορούσαν κυρίως πάνω από το κιομλέκι στη βαρυχειμωνιά. Αποτελούνταν από μια στρώση βαμβακιού ραμμένη ανάμεσα στο τσόχινο ύφασμα και τη φόδρα.

Το ζιμπίνι ή ουσλούτς
Κοντό μάλλινο ιμάτιο που το φορούσαν δεύτερο κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Χηρχάδια ή χηρκάς ή πάμπουκλου
Σαν τη ζιπούνα με μάλλινο ύφασμα σκούρου χρώματος. Είχε γιακά στενό και στητό. Τσέπες δεξιά-αριστερά, με προορισμό να κρατά ζεστό το σώμα.

Το Σαλβάρι-«salbar»
(φαρδύ παντελόνι)
Το γνωστό κυλινδροειδές τσουβάλι, χωρίς καβάλο, με δυο οπές κάτω που σουρώνουν και δένουν πάνω ή κάτω από τους αστράγαλους. Στη μέση έδενε με σούρα και βρακοζώνα… Τα καλύτερα υφάσματα για την κατασκευή του ήταν το «τιμικάτο» και το «κουμάς».

Το εντερί ή ενταρί-«entari» ή σεϊτερί
Ρόμπα από σκούρο βαμμένο βαμβακερό ύφασμα που τη φορούσαν πάνω από το ιμάτι και μέχρι το μέσον του σαλβαριού. Τούτο το ένδυμα είχε δυο σχισίματα στα πλάγια μέχρι τη μέση[3] και ήταν αρκετά φαρδιά με τρία ή τέσσερα κουμπιά μπροστά.

Παρατήρηση
Γενικά έχουν καταγραφεί οι παρακάτω παραλλαγές:

  • μπιλικά ντα εντεριέ…
  • με κόκκινο και μπλε χρωματισμό.
  • τσιφτελούϊα εντεριέ…
  • με μπλέ και άσπρο.
  • τα απλά με κόκκινο και άσπρο.

Το ντολαμά- εντερί
Όπως το ανωτέρω περιγραφόμενο ένδυμα, όμως φτιαγμένο με τσόχα καλής ποιότητας και στολισμένο περιμετρικά με τα «καϊτάνια».

Το εντερί γιαράσογλου
Με σταμπαρισμένες ρίγες…

Η σάλτα-«salta»
Κοντό σακάκι που δεν κούμπωνε, στολισμένο με κεντήματα και μπορντούρες.

Σελίκ- «sellik»
Τσόχινο γελέκο κεντημένο. Κάλυπτε λαιμό, στήθος και έδενε στη μέση.


Γυνακείες Φορεσιές

Η μπροστέλα ή ιγκιλίκ
Βαρύτιμο ένδυμα που φοριότανε στα πανηγύρια και τους γάμους.
Τσόχινη ποδιά που έδενε στη μέση με κορδονάκια. Σε μεγάλη ποικιλία χρωμάτων και ανάλογη με την ηλικία της γυναίκας. Δηλαδή απλές και σκούρες για τις ηλικιωμένες Συλλατινές και πολύχρωμες, κεντητές, για τις νέες.

Ο τσιπές- «cuppe»
Ποδήρες τσόχινο φόρεμα που έφερε βραχίονα στα παράφτερα, λεπτοδουλεμένα με χρυσό γαϊτάνι ή ασημένιο μπρισίμι με πλούσια κεντήματα.

Ντιζλίκα ή τιζλίκα
Ποδιά την οποία φορούσαν πάνω από τον τζογά και είχαν διάφορες ονομασίες… ανάλογα με το είδος του υφάσματος, όπως:

  • τσογαϊόντας ντιζλίκα (κεντητή με διάφορα σχέδια)
  • φαντή ντιζλίκα (υφαντή στον αργαλειό)
  • η νταμάσου
  • η σατένια
  • η χατζιά
  • ποδιά, με άσπρο χασεδένο ύφασμα, με νταντέλα στις άκρες του και κεντημένη με διάφορα σχέδια.

Γούνα
Φυσικά για τους οικονομικά καλοστεκούμενους. Μακρύ παλτό από τσόχα ή άλλο καλής ποιότητας μάλλινο ύφασμα, φορδαρισμένο ολόκληρο με γούνα αλεπούς ή άλλου ζώου.

Φεσάκι
Φοριότανε με τις γιορτινές φορεσιές. Είχε μια πλούσια μακριά χρυσή φούντα που κρεμόταν στον ώμο.

Ο Γιασμάς-«yasmak» ή καλύπτρα προσώπου
Το μαντήλι της κεφαλής το οποίο φορούσαν απαραίτητα όλες οι γυναίκες και το έδεναν μάλιστα με τρόπο περίτεχνο, αφού πρώτα έβαζαν «τοκά» στα μαλλιά και ανασήκωναν την κορυφή. Για τις οικονομικά ευκατάστατες ήταν αραχνοΰφαντο ύφασμα, μπιμπιλωμένο με λουλουδάκια και μικρές πούλιες ολόγυρα, σκούρο φυσικά για τις γυναίκες και ανοιχτόχρωμο για τα κορίτσια.
Τούτο το μαντήλι κάλυπτε όλο το μέτωπο, το λαιμό και τους ώμους της γυναίκας. Οι νέες το στόλιζαν με πούλιες.

Το αλ
Λεπτό κόκκινο μαντίλι για τις νιόπαντρες κυράδες, που το κατέβαζαν και σκέπαζαν το πρόσωπό τους σε ή με κάθε
αντρική συνάντηση.

Ζώνη ή ταραμπουλούς
Με ζεντιφενέδες ή ασημένιες τόκες…

Το σάλι
Πολυτελέστατο τετράγωνο υφαντό ύφασμα, πάντοτε χρωματιστό, με μεγάλα κρόσσια στις άκρες.
Το σάλι, όπως και τον γιαζμά, το φορούσαν διπλωμένο διαγώνια σε τρόπο που η μια γωνία να πέφτει πίσω στη ράχη και οι άλλες δυο να περνούν σταυρωτά κάτω από το σαγόνι και να δένονται στην κορυφή του κεφαλιού.


Γυναικείες Ενδυμασίες

Το ντουβάχ
Μάλλινο χρωματιστό κεφαλομάντηλο ενός τετραγωνικού μέτρου για τις γριές.

Κάλτσες γενικά
Δηλαδή: «μπουέρτσα», «ποδόρτ’», «ντολάχια», που τις έπλεκαν οι κυράδες με τις τσίπρες.

Τα τερλίκια
Δηλαδή κοντές πλεγμένες με χοντρό νήμα κάλτσες για μέσα στο σπίτι.

Τα ναλίνια
Ξυλένια παπούτσια με στενό πέτσινο λουρί για να κρατιούνται στο πόδι.

Τα σηπτιρίκ
Ξώφτερνες πέτσινες παντούφλες

Τα γαλότσια.
Παπούτσια με πατωσιά ξύλινη ή λαστιχένια για να μη μπαίνει η υγρασία στα πόδια.

Τα καλίκια
Μισοπάπουτσο ανοιχτό στο πίσω μέρος

Γαλτσήνια
Κάλτσα πλεχτή, με λαιμό ή χωρίς λαιμό, που τη φορούσαν επάνω στην κάλτσα και έμπαινε στο υπόδημα για να κρατά ζεστό το πόδι.

Σορόφτ’ – σορόφτια
Για τις εύπορες κυρίες. Χειρόκτια (γάντια) φτιαγμένα στις βιοτεχνίες των αστικών κέντρων και φερμένα ως δώρα από τους οικονομικούς μετανάστες, συζύγους, αρραβωνιαστικούς, αδελφούς.

Βεβαίως η γυναικεία περιβολή,εκτός από τις βαρύτιμες φορεσιές, πάντοτε συμπληρώνονταν και με λοιπά στολίδια, που, εκτός από τη σχετική ομορφιά, προσέδιδαν και μια δυναμική στην κάτοχο τέτοιων αντικειμένων. Στολίδια απλά, έως και περίτεχνα, που στόλιζαν λαιμούς και κεφαλή γυναικών και κοριτσιών.
Χρυσός, άφθονος χρυσός, μα και ασήμι…
Χρυσές λίρες, πεντόλιρα, κρεμίτσια (αυστριακά), Ναπολεόνια, κοκοράκια, μονά ή δυο-δυο, σειρές ολάκερες…

Έχουμε λοιπόν:
Σκουλαρίκια ή κουπέδια
Γνωστά από αρχαιοτάτων χρόνων, που τα φορούσαν με τη γνωστή διαδικασία. Τρυπούσαν λοιπόν τον λοβό των μικρών κοριτσιών για να περάσουν, στο αρχικό στάδιο, ένα μικρό αγκίστρι μ’ένα φλουρί ή άλλο χρυσό αντικείμενο που το λέγανε «κουπέ».

Βραχιόλια
Όλων των ειδών, μεγεθών και ποιοτήτων.


Γυναικείες Ενδυμασίες

Γκερντανούχ
Σειρές από γνήσια φλουριά ή ψεύτικα, ακόμα και από κόκκινο τενεκέ.

Η γκουξουλούκα
Στολίδι αποτελούμενο από τρία στενά κομμάτια τσόχας ενωμένα-δυο κόκκινα και ένα πράσινο ή δυο πράσινα και ένα κόκκινο, που έπιαναν το στήθος, ανέβαιναν ως το λαιμό και κούμπωναν στο πίσω μέρος.

Το σατσλούχ.
Στενή περίτεχνη τσόχινη λουρίδα πάνω στην οποία ήταν αραδιασμένα φλουριά ασημένια ή χρυσά, αλλά και γρόσια. Την οποία χρησιμοποιούσαν για το δέσιμο των πλεξούδων.

Τεπελίκ – «tepelik» ή τακάς
Χαμηλό φεσάκι ή σχήματος κώνου, που στην κορφή έφερε μκρό ασημένιο ημισφαιρικό δίσκο.

Παρατήρηση

Σημαντικό στοιχείο της γυναικείας προβολής και εκτίμησης ήταν και το…μαλλί. Ο τρόπος που το κτένιζαν, η χωρίστρα, η δημιουργία πλεξούδας ή πλεξούδων, το στρίψιμό του…το μπόλιασμα με κλωστές κλπ. Η συνηθέστερη μορφή-παρουσίαση ήταν αυτή των δυο πλεξούδων, αλλά και πολλών μικρών κοτσίδων που τις ονόμαζαν φιτίλια…με ενσωματωμένες μεταξωτές κλωστές- τις ερμπισίμ-«irbisim» και με καρφωμένο στο πάνω μέρος το σασλούχ-«sacli», δηλαδή μιας στενής τσόχινης λωρίδας.

Και κάτι για την ιδιαίτερή μας πατρίδα, συγγραφική αδεία, από τα χειρόγραφα- κείμενα του λογίου Πέτρου Καρφόπουλου που γεννήθηκε, έζησε, εργάσθηκε ως δάσκαλος εκεί. «…Αι δε Μαλακοπήτισσαι γυναίκες έφερον τας μεν καθημερινάς ημέρας εντερί εκ βαμβακωτού υφάσματος ποικιλόχρωμου με ψιλόν στρώμα βάμβακος έσωθεν της φόδρας, περιστήθιον (κοσλίκα) εξαρτώμενον εκ του τραχήλου, ποδιάν (τιζλίκα) από της οσφύος μέχρι αστραγάλου και ζώνην, έξωθεν δε κοντόν επενδύτην (φέρμενε) εκ τσόχας πεποικιλμένον κατά περιφέρειαν δια μεταξωτής επεξεργασίας. Επί δε της κεφαλής κρήδεμνον (φακιόλι) λεγόμενον γιασμά, γεμενί ή σαλ, καλύπτον την κεφαλήν πλην του προσώπου και κατερχόμενον εκατέρωθεν των παρειών προς τον λαιμόν, περιστρεφόμενων έπειτα των άκρων αντιθέτως προς την κορυφήν και προσδενομένων δι’ απλής θηλειάς.

Εσωτερικώς δε υποκάμισσον, ζουπούναν και εσώβρακον με σκέλη μακρά απολήγοντα εις τα λεγόμενα πατσάδια,
ήτοι κράσπεδα, αποτελούμενα εκ τεμαχίων λαμπρού υφάσματος διήκοντος εις ύψος 25-30 εκατοστομέτρων. Εις τους πόδας εφόρουν τσοράπια και υποδήματα παντούφλες ή κουντούρες, εν καιρώ δε εργασίας εις τους βραχίονας τα επιμάνικα (κολτζάκγια).

Τας Κυριακάς όμως και τας εορτάς έφερον πλουσίας αμφιέσεις. Και τα μεν εντεριά κατεσκευάζοντο ή εκ τσόχας οπότε ωνομάζοντο δολαμά μη διχοτούμενα κατά τας πλευράς, πεποικιλμένα δια κεντημάτων χρυσών ή αργυρών (σίρμα) ή μεταξωτών (πουκμέ), ως και η ποδιά και το περιστήθιον εκ του ιδίου υφάσματος, ή εκ πολυτελών μεταξωτών, λινών ή μαλλίνων υφασμάτων ονομαζόμενα εκ του ονόματος τούτων σεφαϊρ, κουμάς, κουντί, σαλικί, με ζώνην μεταξωτή…


Γυναικεία Ενδυμασία

Εις την κεφαλήν φακιόλια με δαντελλωτά κοσμήματα (μπιμπίλα) εκ μετάξης ή σίρματος. Εις την βάσιν του λαιμού έφερον ως κόσμημα περιδέραιον αργυρούν ή επίχρυσον (γερταννήκ) με φλωρία ανηρτημένα από των άκρων, και άλυσιν ανηρτημένην από των ώμων εις πολλάς σειράς με πολλά μεγάλα και μικρά φλωρία και σταυρόν χρυσούν.

Φλωρία έφερον και εις το μέτωπον ερραμμένα επί τεμαχίου τσόχας (καγιμά) προσδενομένου όπισθεν της κεφαλής. Την δε κόμην είχον ερριμμένην επί ράχεως εις πολλάς πλεξίδας (φιτίλια) συνενουμένας δι’ αργυράς αλύσεως ή μεταξίνης ταινίας φερούσης κατά μήκος αργυρά κέρματα και φλωρία (σατσλήκ). Εις τα ώτα έφερον ενώτια (κουπέδια) εκ φλωρίων, εις δε τους βραχίονας βραχιόλια (βλεχέρια) εξ αργυρού επεξειργασμένου και εις τους δακτύλους πολλά δακτυλίδια χρυσά, αργυρά ή και κοινά…»

Γενικές παρατηρήσεις

– Φυσικά όλα ετούτα με την πάροδο των ετών και τη φράγκικη εισβολή αντικαταστάθηκαν από: το κλασικό φουστάνι (το σαλβάρι), το σακάκι (η σάλτα), τα μεσάτα, με στενά μανίκια και τους κλειστούς γιακάδες ενδύματα…

Το πότε ακριβώς είναι μάλλον δύσκολο να προσδιορισθεί. Ούτε φυσικά και η έκταση του φαινομένου. Απλά μερικές βιβλιογραφικές αναφορές κάνουν λόγο για το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Ο Θ. Κωστάκης, για πράδειγμα, γράφει πως, «…ύστερα από εισήγηση του Μητροπολίτη Ικονίου Αθανασίου και με απόφαση του χωριού, (Ανακού), της 7ης Σεπτεμβίου 1892 οι γυναίκες μπορούσαν από την εποχή εκείνη να φορούν κοινά φουστάνια…» …και λίγο παρακάτω πως, «…οι νέες γυναίκες δεν είχαν κρατήσει τίποτα από την παλιά φορεσιά. Μόνο στη γιορτή της Ζωοδόχου Πηγής ντύνονταν τις παλιές φορεσιές και χορεύανε. Οι ηλικιωμένες όμως κράτησαν το παλιό ντύσιμο ως την Ανταλλαγή, πολλές μάλιστα το κράτησαν για πολύν καιρό και στην Ελλάδα».

– Οι γυναικείες ενδυμασίες, αντίθετα με τις ανδρικές, πάντα εντυπωσίαζαν με την πολυμορφία, αλλά και τη λεπτότητά τους, το γούστο και την επιμέλεια της κατασκευής τους, διότι πέρα από την οποιαδήποτε ανάγκη ένδυσης, αποτελούσαν το βασικό στοιχείο της προσωπικής τους έκφρασης.

Η διαφορετική εικόνα, το εγώ, το όμορφο και ωραίο, διαμορφωνότανε με βάση την περιρρέουσα ατμόσφαιρα, την επικρατούσα ηθική αλλά και την αισθητική της κάθε κοινωνίας.

– Και λίγες ιστορικές πληροφορίες…

Τα γυναικεία ενδύματα ήταν σχεδόν όμοια με αυτά των ανδρών. Δηλαδή χιτώνες και ιμάτια με διαφορές μόνο ως προς τη φυλή. Ο δωρικός γυναικείος χιτώνας, για παράδειγμα, αποτελούνταν από τεμάχια μάλλινου υφάσματος ραμμένου μέχρι του στήθους στις δυο πλευρές. Το μπροστινό και πίσω μέρος το κούμπωναν πάνω από τους ώμους με πόρπες(καρφίτσες) και είχε σαν αποτέλεσμα να σχηματίζονται οι μασχάλες (αμφιμάσχαλοι), άλλοτε μακριές φέρουσες χειρίδας (μανίκια) και άλλοτε κοντές που ονομαζόταν χειριδωτοί χιτώνες. Τις περισσότερες φορές αυτός ο χιτώνας ήταν πολύ κοντός, ώστε «εφαίνοντο τα γόνατα των γυναικών, ενίοτε δε άφινον τα άκρα μέχρι τινός ανοιχτά (αιώνιο θηλυκό!!!, ώστε κατά το βάδισμα εφαίνοντο οι μηροί, διο και φαινομηρίδες εκαλούντο.»

Ο ιωνικός γυναικείος ήταν περίπου όμοιος με αυτό των ανδρών. Δηλαδή, από μαλακό ύφασμα, που είχε στη μια πλευρά ραφή και μασχάλη «κατά δε την άλλην τα μεν δύο άκρα συνέδεον εις τον ώμον και συνεκράτουν δια πόρπης…».

Επιπλέον, τα πάνω κομμάτια των χιτώνων, τα διπλοϊδια ή επωμίδες, ήταν σαφώς μεγαλύτερα και ριχνόταν στη ράχη και το στήθος.


Γυναικεία Ενδυμασία

Ταυτόχρονα δια τη συγκράτηση των μαστών χρησιμοποιούσαν περίβλημα «καλούμενον ταινία ή απόδεσμος ή στηθόδεσμος ή μίτρα».

Στις ενδυματολογικές συνήθειες των κυριών, τότε, ήταν και η αμπεχόνη ή αμπεχόνιον, όπως δηλαδή και το ανδρικό ρούχο, η «κυπασσίς», δηλαδή μικρό ρούχο-ύφασμα, που το κούμπωναν μπροστά και ο «πέπλος», είδος μάλλον πολυτελείας από καλό και λεπτό ύφασμα, που φοριόταν ολόσωμος.

Σημειώνουμε, επίσης, πως τα μεν θερινά ρούχα ήταν σαφώς λεπτότερα, λειότερα και από λινό ή βαμβάκι, ενώ τα χειμερινά παχύτερα και «εξ ερίου».

Οι προτιμότεροι και επιτρεπόμενοι χρωματισμοί για τη γυναικεία ενδυμασία ήταν «το βυσσινί, αυτό του μήλου, του ουρανού, μήλινον το πρώτον, αέρινον το δεύτερον καλούμενον…»

Τέλος η γυναικεία ενδυμασία συμπληρωνόταν με «παρυφάς και κροσσούς, κατά δε την ύφανσιν ύφαινον εις αυτά ζώα και άνθη, εξ ου και κατάστικτοι ή ζωωτοί οι χιτώνες εκαλούντο…».

Κείμενα – Επιμέλεια: Κωσταντίνος Νίγδελης
Αρχείο φωτογραφιών: Μάριου Μισαηλίδη

Πηγή: Mnimes.org – Γυναίκα και ένδυμα


Κεντρική φωτογραφία: Ενδυμασίες των κατοίκων του Ινεγί της Καππαδοκίας. «Costumes à In-Eughi», 1882. TEXIER, Charles Félix Marie. Asie Mineure. Description géographique, historique et archéologique des provinces et des villes de la Chersonnèse d’Asie, Παρίσι, Firmin-Didot, M.DCCC.LXXXII
Ελληνική Βιβλιοθήκη – Κοινωφελές Ίδρυμα Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης

Σύγχρονο δείγμα παραδοσιακών στολών: Πανελλήνιος Λαογραφικός Σύλλογος «ΟΙ ΡΙΖΕΣ»

Μόνιμος σύνδεσμος: https://karamanlidika.gr/gynaika-kai-endyma/




Περισσότερες αναρτήσεις:

  • oi-karamanlidikoi-mezedes-erxontai-se-esas_ergasthri-karamanlidika-ermou

    Τα πιάτα του Εργαστηρίου μας, τώρα στο χώρο σας: νέα υπηρεσία – Delivery

    Οι Καραμανλίδικοι μεζέδες, έρχονται σε εσάς Αγαπητοί μας φίλοι και πελάτες, σας ενημερώνουμε για τη νέα υπηρεσία αποστολής έτοιμου φαγητού – Delivery που εγκαινιάζουν από σήμερα, τα «Καραμανλίδικα του Φάνη». Όλα τα πιάτα του καταλόγου που διαθέτει το «Εργαστήρι» της οδού Ερμού, εάν μένετε ή εργάζεστε στο κέντρο της Αθήνας, τώρα έρχονται στο χώρο σας! Επιλέξτε […] Περισσότερα:
  • Επανεκκίνηση λειτουργίας – Παραμένουμε Ασφαλείς!

    Αγαπητοί μας φίλοι και πελάτες, σας ενημερώνουμε ότι τα καταστήματα εστίασης «Τα Καραμανλίδικα του Φάνη», το «Εργαστήρι» της οδού Ερμού και το «Μεζετζίδικο» της οδού Σωκράτους, επαναλειτουργούν από τις 2 Ιουνίου του 2020. Βρισκόμαστε δίπλα σας, τηρώντας όλα τα προβλεπόμενα από τον ΕΦΕΤ μέτρα και βέλτιστες πρακτικές, όπως αυτές αποτυπώνονται στις διεθνείς και εθνικές συστάσεις, με […] Περισσότερα:
  • Κιουνεφέ, μπακλαβάς στα Καραμανλίδικα του Φάνη

    Δοκιμάστε κιουνεφέ και μπακλαβά, στα Καραμανλίδικα του Φάνη Στην οικοτεχνία μας, στο Εργαστήρι της οδού Ερμού 119, γευτείτε και αγοράστε νόστιμα σιροπιαστά γλυκά και επιδόρπια! Σας προτείνουμε να δοκιμάσετε κιουνεφέ και μπακλαβά που παρασκευάζονται με αγνό βούτυρο, το μαλεμπί με κατσικίσιο γάλα, σαλέπι και το καζάν ντιπί. Μπακλαβάς Η προέλευση του μπακλαβά Σύμφωνα με τον Charles […] Περισσότερα: